«ο σιωπών δοκεί συναινείν», qui tacet consentire videtur (όπoιoς σιωπά φαίνεται ότι συναινεί)

ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ
Ιωάννης ΒΡΥΖΑΣ
δικηγόρος - Δρ Νομικής - ΔΜΣ Ποινικού Δικαίου
Βασ. Ηρακλείου 37-39
τηλ. 2310-238435 κιν. 6977-813733
Ε-mail : vryzas-1@otenet.gr
546 24 Θεσσαλονίκη

Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

Θεολογία και Επιστήμη (1)

Ως γνωστόν, λέξεις με δεύτερο συνθετικό την αρχαιοελληνική λέξη «λόγος» υποδηλώνουν (συνήθως, ακόμα και διεθνώς) την επιστημονική ενασχόληση με ό,τι δηλώνει το πρώτο συνθετικό της λέξεως. Εκτός βέβαια εάν το πρώτο συνθετικό αυτοακυρώνει κάθε σοβαρή ενασχόληση με την επιστήμη (π.χ. «αερολογία» ή «παπαρολογία» κτό.). Έτσι ακόμα και μια «α-λογο-λογία» θα μπορούσε να αποτελεί
σοβαρή επιστημονική ενασχόληση, εάν ήταν σε θέση να συνεισφέρει κάτι πέραν του αγνωστικιστικού ορίου, τεκμηριώνοντας, μεταθέτοντας ή ανατρέποντάς το.
Αυτονόητο επίσης ότι οποιαδήποτε επιστημονική ενασχόληση οφείλει να χρησιμοποιεί τον ορθό λόγο, την παρατήρηση (του επιστητού) και το πείραμα. Να είναι δε δεκτική διαψεύσεως ή επαληθεύσεως με τα ίδια αυτά μέσα.
Αποτελεί, λοιπόν, η θεολογία επιστημονικό κλάδο ;
Κατά κυριολεξία η λέξη σημαίνει λογική έρευνα περί θεού. Ποιού θεού όμως όταν υπάρχουν τόσες πολλές και αλληλοαναιρούμενες θεολογίες ή/και θεολογήσεις (ακόμα και εντός της ίδιας θρησκείας ή του ίδιου δόγματος) ; Και ασφαλώς –από διαλεκτικής απόψεως- δεν αποτελεί πρόβλημα η πολυσχιδία των θεολογικών προσεγγίσεων τόσο, όσο η αγκύρωσή τους πίσω από μια (οποιαδήποτε) θρησκεία ή ένα (οποιοδήποτε) δόγμα. Λέξεις-έννοιες δηλαδή κατ’ εξοχήν αντίθετες προς τα προαναφερθέντα προαπαιτούμενα κάθε επιστημονικής ενασχολήσεως. Άλλωστε η επιστημονική πρόοδος των νέων χρόνων κατέστη δυνατή μόνον όταν (στη Δυτική Ευρώπη) η Επιστήμη απεγκαλίσθη τη Θρησκεία. Ωστόσο μια θρησκειολογία θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό επιστημονικό κλάδο, εφόσον παρατηρεί το θρησκευτικό φαινόμενο (ιστορικά, κοινωνικά, φιλοσοφικά κλπ) και διατυπώνει (επαληθεύσιμα ή διαψευδόμενα) συμπεράσματα και υποθέσεις εργασίας με βάση τον ορθό λόγο. Από την άλλη, οποιοσδήποτε άλλος επιστημονικός κλάδος θα μπορούσε εύκολα να καταντήσει απλώς επιστημονικοφανής, όταν καταλήξει να δογματίζει και να αγνοεί (ή να απορρίπτει χωρίς έλλογα επιχειρήματα) τα μεταβαλλόμενα δεδομένα του επιστητού. Αυτό το τελευταίο δεν σημαίνει όμως ότι κάθε μεταβολή συνιστά αφ’εαυτής κάτι το αυθύπαρκτο ή ακόμα και το μη-φαινομενικό. Τέλος δε, δεν σημαίνει ότι η επιστήμη δεν μπορεί να αναφέρεται σε ορισμένες «σταθερές», οι οποίες σταθμίζουν με έλλογο τρόπο τις εξελίξεις των φαινομένων του επιστητού.
Καλή καλόπιστη ανάγνωση. Και αν χρειαστεί θα επανέλθουμε.

δρ Ιωάννης Βρύζας, δικηγόρος Θεσσαλονίκης


[άρθρο δημοσιευθέν στο περ. "ΕΝΩΠΙΟΝ"]