«ο σιωπών δοκεί συναινείν», qui tacet consentire videtur (όπoιoς σιωπά φαίνεται ότι συναινεί)

ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ
Ιωάννης ΒΡΥΖΑΣ
δικηγόρος - Δρ Νομικής - ΔΜΣ Ποινικού Δικαίου
Βασ. Ηρακλείου 37-39
τηλ. 2310-238435 κιν. 6977-813733
Ε-mail : vryzas-1@otenet.gr
546 24 Θεσσαλονίκη

Τετάρτη, 24 Νοεμβρίου 2010

Για ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης [του Δημήτρη A. Γαρούφα]

Για ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης

Του Δημήτρη A. Γαρούφα*

Η Δικαιοσύνη ως θεσμός λειτουργεί σχετικά καλύτερα από τους άλλους στη χώρα μας (παρά τις προ ετών αποκαλύψεις για παραδικαστικά κυκλώματα και επίορκους δικαστές) αλλά δυστυχώς ως μηχανισμός απονομής δικαίου είναι αναποτελεσματικός γιατί κινείται με βραδείς ρυθμούς που δημιουργούν εικόνα αρνησιδικίας.

Οι εκάστοτε υπουργοί δικαιοσύνης προσπαθούν νομοθετικά να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ταχύτερης απονομής της κι΄ έτσι στο παρελθόν υπήρξαν νομοθετήματα του Υπουργείου Δικαιοσύνης ( ν.3346/2005,ν.2915/2001 ,

ν.3160/2003 ) με αυτή τη στόχευση αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα με ορατό επακόλουθο την συχνή τροποποίηση των κωδίκων πολιτικής και ποινικής δικονομίας και την αποσπασματική αντιμετώπιση των θεμάτων και φοβούμαι ότι και το νέο νομοσχέδιο που κατατέθηκε αυτές τις μέρες στη Βουλή δεν θα φέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. .

Ενδεικτικά αναφέρω ότι στο επίμονο αίτημα του δικηγορικού κόσμου για ύπαρξη μαγνητοφωνημένων πρακτικών σε όλες τις δίκες (μετά την επιτυχημένη εφαρμογή του συστήματος μαγνητοφωνημένων πρακτικών στην διαδικασία του Πολυμελούς Πρωτοδικείου) ως απάντηση υπήρξε στο άρθρο 9 του ν.3346/2005 αναφορά ότι «ενώπιον των δικαστηρίων που εκδικάζουν κακουργήματα μπορεί να εφαρμοστεί και το σύστημα τήρησης πρακτικών των συζητήσεων με φωνοληψία» χωρίς ακόμα να υλοποιηθεί στην πράξη η …ευχή του νομοθέτη για οικονομικούς λόγους ενώ υπήρξαν και κάποιες θετικές διατάξεις που έδωσαν την δυνατότητα να εκσυγχρονιστεί και να συμμορφωθεί προς διατάξεις της ΕΣΔΑ η νομοθεσία μας.

Επειδή από το Υπουργείο Δικαιοσύνης ξεκινά νέα προσπάθεια σ΄ αυτό τον τομέα κι΄ επειδή πρέπει να λέγεται η αλήθεια χωρίς ωραιοποιήσεις θα επαναλάβω ενδεικτικά κάποιες προτάσεις για τι θα μπορούσε να γίνει:

Προεισαγωγικά επισημαίνω ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι πριν από οποιανδήποτε αλλαγή πρέπει να εξασφαλίζεται η αναγκαία υλικοτεχνική υποδομή. Αυτή η υποδομή έλειπε και γι΄ αυτό απέτυχαν οι προγενέστερες προσπάθειες και λείπει και σήμερα ενώ αναντίρρητα αποτελεί προαπαιτούμενο επιτυχίας κάθε προσπάθειας.

Α)- Για να υπάρξει απονομή της δικαιοσύνης τουλάχιστον με τους ίδιους ρυθμούς σε όλη τη χώρα χρειάζεται μια πραγματική ανακατανομή τουλάχιστον των οργανικών θέσεων των δικαστικών λειτουργών και των δικαστικών υπαλλήλων στα δικαστήρια της χώρας με βάση τον όγκο των υποθέσεων και τον πληθυσμό κάθε περιοχής. Σήμερα υπάρχουν δικαστήρια ( π.χ. στο Εφετείο Θεσσαλονίκης όπου σύμφωνα με στοιχεία από την υπ΄αριθμ.14/2007 απόφαση της Ολομέλειας του Εφετείου Θεσσαλονίκης οι προβλεπόμενες θέσεις δικαστών από το 1996 μέχρι το 2006 αυξήθηκαν μόνο κατά 15,5% ενώ στο ίδιο χρονικό διάστημα είχαμε αύξηση των εκδικαζομένων υποθέσεων κατά 113,73% στο Πενταμελές Εφετείο, κατά 82,10% στο Τριμελές Εφετείο κακουργημάτων ενώ αισθητή αύξηση υπήρξε και στις πολιτικές υποθέσεις)που λόγω μικρού αριθμού προβλεπομένων οργανικών θέσεων δικαστών, οι δικαστές «γονατίζουν» από τον όγκο εργασίας εκδίδοντας σχεδόν διπλάσιες αποφάσεις από δικαστές που υπηρετούν σε άλλα δικαστήρια της χώρας. Νομίζω ότι ο υπουργός Δικαιοσύνης και η ηγεσία της Δικαιοσύνης πρέπει ξεπερνώντας τοπικιστικές αντιθέσεις να προχωρήσουν σε υλοποίηση σχεδίου ανακατανομής τουλάχιστον των οργανικών θέσεων των δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων στα δικαστήρια της χώρας με βάση τις πραγματικές ανάγκες για να πετύχουμε σε πρώτη φάση απονομή δικαιοσύνης με τους ίδιους ρυθμούς σε όλη τη χώρα.

Β)- Αντί της διεύρυνσης του ωραρίου εκδίκασης ποινικών υποθέσεων μέχρι

7-8 μ.μ., όπως επίμονα εισηγούνταν ο προηγούμενος Εισαγγελέας του Α.Π , πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα σμίκρυνσης του χρόνου των δικαστικών διακοπών δεδομένου ότι τα δικαστήρια υπολειτουργούν 3,5 μήνες κάθε

χρόνο(2,5 μήνες το καλοκαίρι,15 μέρες τα Χριστούγεννα και 15 μέρες την περίοδο εορτών Πάσχα) και νομίζω ότι κάποιος περιορισμός των δικαστικών διακοπών(η πρόταση υπεβλήθη από τον ΔΣΘ στο Υπουργείο Δικαιοσύνης από το

2005 και φυσικά συνάντησε αντιδράσεις)θα συνέβαλλε στην ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης.

Γ)- Παράλληλα με όλα αυτά πρέπει να προχωρήσει η μηχανογράφηση και ο εκσυγχρονισμός των δικαστικών υπηρεσιών. ΄Ήμουν μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής που συγκρότησε το 2007 ο τότε Υπουργός Δικαιοσύνης Α. Παπαληγούρας και ασχολήθηκε με το θέμα της ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων. ΄Ήδη στα τρία μεγάλα Πρωτοδικεία(Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πειραιώς)υπήρχε από τότε υποδομή για να προχωρήσει η ηλεκτρονική κατάθεση των δικογράφων εφ΄ όσον ξεπεραστούν κάποια νομικά η τεχνικά προβλήματα γι΄ αυτό και είχαμε εισηγηθεί ψήφιση γενικής διάταξης που θα έδινε δυνατότητα στον Υπουργό Δικαιοσύνης να προχωρά σταδιακά με υπουργικές αποφάσεις στην ολοκλήρωση της διαδικασίας για την ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων.. Θα πρέπει από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να δοθεί προτεραιότητα στο όλο θέμα για να δοθεί η δυνατότητα στο δικηγόρο από το γραφείο του να καταθέτει ηλεκτρονικά τα δικόγραφα, να λαμβάνει ηλεκτρονικά αντίγραφο της απόφασης που τον αφορά ταυτόχρονα με την δημοσίευσή της κλπ. ενώ θα μπορεί και ο πολίτης ηλεκτρονικά να μπορεί να παίρνει κάποια πιστοποιητικά. Σε όλα τα προβλήματα υπάρχουν λύσεις(αντί της επικόλλησης ενσήμων θα καταβάλλεται ηλεκτρονικά σε Τράπεζα η αξία

τους) ενώ η δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων θα αποτελέσει επανάσταση στην καθημερινότητα του νομικού κόσμου και θα συμβάλλει και στην ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης.

Δ).- Τελειώνοντας τονίζω ότι κατά καιρούς έχουν υποβληθεί πολλές προτάσεις ενδιαφέρουσες (π.χ. δημιουργία μονομελών Εφετείων) αλλά σημειώνω ότι για ψήφιση νομοθετημάτων που θα στοχεύουν στην καλύτερη και ταχύτερη-αποτελεσματικότερη λειτουργία της δικαιοσύνης πρέπει να λαμβάνεται υπ΄ όψιν η ψυχολογία του Ελληνικού λαού και να αποτελούν προϊόντα διαλόγου, απόσταγμα πράξης ,γόνιμη σύνθεση απόψεων για να υπάρξουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Τα επισημαίνω αυτά ακροθιγώς με αφορμή την ενσωμάτωση της οδηγίας για την διαμεσολάβηση-διαιτησία. Ενδεικτικά αναφέρω ότι ο θεσμός της συμβιβαστικής επίλυσης διαφορών πέτυχε στις χώρες που έχουν το Αγγλοσαξωνικό σύστημα γιατί εκεί για να συζητηθεί μια υπόθεση στο δικαστήριο πρέπει υποχρεωτικά να προηγηθούν τρεις(3) προσπάθειες συμβιβασμού της υπόθεσης ενώπιον δικαστού και μόνο αν αποτύχουν τότε επακολουθεί συζήτηση της υπόθεσης στο δικαστήριο ,κι΄ έτσι στην Αγγλία κλείνουν συμβιβαστικά σε ποσοστό 85% οι υποθέσεις.. Στην Ελλάδα επιχειρήθηκε παλιότερα με πρωτοβουλία του τότε υπουργού Δικαιοσύνης κ.Σταθόπουλου η προβλεπόμενη από το άρθρο 214Α του Κ.Πολ.Δ. εξώδικη επίλυση διαφορών με μηδενικά αποτελέσματα γιατί α) στην διαδικασία δεν εμπλέκονταν δικαστής και β)η ψυχολογία του ΄Έλληνα πολίτη είναι να θέλει κρίση από δικαστήριο(άλλωστε στην Κύπρο που έχουν Αγγλοσαξωνικό σύστημα αλλά… Ελληνική νοοτροπία το ποσοστό συμβιβασμών υποθέσεων είναι πολύ χαμηλότερο εν σχέσει με άλλες χώρες που επικρατεί το Αγγλοσαξωνικό σύστημα).

Καλή η προσπάθεια που γίνεται από τους δικηγορικούς συλλόγους για προετοιμασία του νομικού κόσμου για τον θεσμό της διαμεσολάβησης αλλά ας μην είμαστε αιθεροβάμονες και κυρίως να μην καλλιεργείται στους νέους συναδέλφους η ψευδαίσθηση ότι θα έχουμε αύξηση δικηγορικής ύλης η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης…Η ενσωμάτωση της οδηγίας με νομοθέτημα έπρεπε να γίνει, να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια οι δικηγόροι , αλλά δεν θα λύσει κανένα από τα προβλήματα της δικαιοσύνης γιατί για τους λόγους που προαναφέραμε στο ορατό μέλλον λίγες υποθέσεις θα οδηγούνται στα κέντρα διαμεσολάβησης-διαιτησίας και γι΄ αυτό τα θεσμικά όργανα του δικηγορικού κόσμου λαμβάνοντας υπ΄ όψιν την πραγματικότητα πρέπει να πιέζουν με τεκμηριωμένες προτάσεις, στην θέσπιση μέτρων για ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης με εκσυγχρονισμό αυτής αλλά και με κάλυψη των προβλεπομένων οργανικών θέσεων δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων. Το αναφέρω αυτό γιατί για πρώτη φορά φέτος (και δυστυχώς χωρίς εμφανείς διαμαρτυρίες από δικηγορικούς συλλόγους) στον διαγωνισμό για την Εθνική Σχολή Δικαστών οι εισακτέοι καλύπτουν μέρος μόνο των κενών οργανικών θέσεων.. ενώ τα κενά στις οργανικές θέσεις των δικαστικών υπαλλήλων ξεπερνούν το 30%.

* Ο Δημήτρης Γαρούφας διετέλεσε πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης την περίοδο 2005-2008.